Psychoterapia może być drogą do zrozumienia swojego myślenia, zachowania i postępowania tak, aby potrafić w zdrowy sposób funkcjonować, radzić sobie z rozwiązaniem problemów, zaburzeniami psychogennymi i takimi, które mają swe konsekwencje psychologiczne. Zasadniczym celem psychoterapii jest rozwój osobowości, zdrowie psychiczne oraz usuwanie lub zapobieganie objawom chorobowym pacjenta.
Mechanizmy działania psychoterapii, według laureata Nagrody Nobla- Erika Kandela nad fizjologią lęku, nie różnią się zasadniczo od środków psychotropowych, gdyż punktem uchwytu są zawsze synapsy neuronów.
Psychoterapia nie jest doradztwem, receptą albo instrukcją z dokładnymi wytycznymi na życie. W psychoterapii do każdej osoby podchodzi się bardzo indywidualnie, to ona wie co jest dla niej najlepsze. Tak naprawdę każdy ma w sobie zasoby, aby sobie radzić, ale żyjąc w pewnych schematach, modelu, nie jesteśmy wstanie dużej ilości rzeczy sami zauważyć – nawet psychoterapeuci sami u siebie. Walter Lippman, jeden z największych publicystów XX wieku dowodził, że „otaczające nas środowisko jest zbyt duże, zbyt skomplikowane i zbyt szybko się zmienia, abyśmy mogli je rzeczywiście poznać. Nie zostaliśmy wyposażeni w umiejętność ogarniania tylu subtelności, niuansów, tylu przemian i kombinacji. (…)
W naszym gabinecie, pracujemy przede wszystkim w nurcie terapii Ericksonowskiej oraz Poznawczo- Behawioralnym.
Sam Milton H. Erickson nie stworzył własnej teorii psychoterapii oraz nie odwoływał się do jasno wyartykułowanej koncepcji osobowości czy psychopatologii. Autorami prac prezentującymi jego psychoterapię są najczęściej jego uczniowie.
W psychoterapii ujawnia się i rozwija pozytywne strony pacjenta, jego potencjalną siłę, a nie koncentruje się na dolegliwościach i historii problemu. Pacjent wspólnie z terapeutą szukają kompetencji pacjenta, które zostaną wykorzystane do zmiany jakiej pragnie pacjent. W terapii tej wykorzystuje się trans hipnotyczny, anegdoty, metafory oraz inne techniki terapeutyczne, których skuteczność została potwierdzona.
Terapia poznawczo- behawioralna zaczęła się rozwijać od połowy XX wieku, a podstawą do jej powstania stanowiły prace eksperymentalne Skinnera oraz ich kliniczne implikacje rozwinięte przez Wolpego, Ellisa, Becka, Lazarusa i innych.
Według Polskiej Federacji Psychoterapii, Psychoterapia to proces zamierzonego oddziaływania na pacjenta środkami psychologicznymi w celu:
Raport "The Efectiveness of Psychotherapy", z badań przeprowadzonych przez dr Martina E.P. Seligmana (w badaniu wzięło udział 7 tys. respondentów) wykazał, że: "Korzyścią z psychoterapii prowadzonej przez wykwalifikowanych specjalistów jest nie tylko rozwiązanie problemów, z powodu których pacjent szukał pomocy, ale także polepszenie zdolności tworzenia związków z innymi ludźmi, radzenie sobie z codziennym stresem, zwiększenie zadowolenia z życia, lepsze rozumienie samego siebie, rozwój osobisty, wzrost pewności siebie i wzrost samooceny. Co ciekawe, pacjenci korzystający z leków i psychoterapii nie doznawali większej poprawy niż ci, którzy korzystali tylko z psychoterapii." ( www.pfp.org.pl )